Առիթմիա․ որո՞նք են առաջին ախտանշանները, ինչի՞ն ուշադրություն դարձնել, ովքե՞ր են ռիսկի խմբում

Առիթմիա ունեցող մարդիկ կարող են զգալ սրտխփոց, սրտի «թրթռալու» կամ արագ աշխատանքի զգացողություն, կրծքավանդակի ցավ, շնչառության դժվարացում, գլխապտույտ, հոգնածություն, ուժեղ քրտնարտադրություն, անհանգստություն կամ ուշագնացություն։

Սակայն որոշ դեպքերում հիվանդությունն ընթանում է առանց ախտանիշների և հայտնաբերվում է միայն կանխարգելիչ կամ պարբերական հետազոտությունների ընթացքում։

Առիթմիաները սովորաբար դասակարգվում են ըստ սրտի հաճախության։ Տախիկարդիան բնորոշվում է րոպեում 100-ից ավելի սրտի զարկերով, իսկ բրադիկարդիան՝ րոպեում 60-ից պակաս զարկերով։Տախիկարդիայի առավել տարածված տեսակներից են նախասրտերի ֆիբրիլյացիան (AFib), նախասրտերի թրթռումը, վերփորոքային տախիկարդիան, փորոքային տախիկարդիան և փորոքային ֆիբրիլյացիան։

Նախասրտերի ֆիբրիլյացիան ամենահաճախ հանդիպող առիթմիաներից է և կապված է ինսուլտի զարգացման բարձր ռիսկի հետ։ Փորոքային ֆիբրիլյացիան համարվում է ամենավտանգավոր ձևը, քանի որ խանգարում է սրտի արդյունավետ պոմպային աշխատանքը և անհապաղ բուժման բացակայության դեպքում կարող է մի քանի րոպեի ընթացքում հանգեցնել սրտի կանգի։

Առիթմիայի զարգացմանը կարող են նպաստել բազմաթիվ գործոններ, այդ թվում՝ սրտի իշեմիկ հիվանդությունը, նախկինում տարած սրտամկանի ինֆարկտը, զարկերակային գերճնշումը, կարդիոմիոպաթիաները, շաքարային դիաբետը, վահանաձև գեղձի հիվանդությունները, քնի ապնոէն, COVID-19 վարակը, էլեկտրոլիտային խանգարումները, ծխախոտի օգտագործումը, ալկոհոլի կամ կոֆեին պարունակող ըմպելիքների չափից ավելի օգտագործումը, սթրեսը, ինչպես նաև որոշ դեղամիջոցների կամ թմրամիջոցների կիրառումը։

Սրտանոթային հիվանդություններ ունեցող կամ նման հիվանդությունների ընտանեկան պատմություն ունեցող անձինք առավել բարձր ռիսկի խմբում են։

Բուժման եղանակը կախված է առիթմիայի տեսակից և ծանրությունից։ Կիրառվող մեթոդների շարքում կարող են լինել դեղորայքային բուժումը, սրտի ռիթմավարի (պեյսմեյքերի) տեղադրումը, կաթետերային միջամտությունները կամ վիրահատական բուժումը։

Մասնագետները կարևորում են նաև կանխարգելումը։ Սրտի առողջ ռիթմի պահպանմանը նպաստում են կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը, հավասարակշռված սննդակարգը, աղի և հագեցած ճարպերի սահմանափակումը, առողջ քաշի պահպանումը, սթրեսի կառավարումը, բավարար քունը և ծխախոտից հրաժարվելը։

Չնայած առիթմիաների մեծ մասը հնարավոր է արդյունավետ վերահսկել և բուժել, անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի, եթե ի հայտ են գալիս կրծքավանդակի ցավ, արտահայտված շնչահեղձություն կամ ուշագնացություն, քանի որ դրանք կարող են վկայել կյանքին սպառնացող սրտային ռիթմի խանգարման մասին։