English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ
Timeline
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'
All Timeline »
Culture

Ադրբեջանի հակահայ քարոզչության նոր ալիքը

Monument Watch-ը ահազանգում է․

Ադրբեջանական պաշտոնական, գիտական ու լրատվական շրջանակների կողմից վերջին շրջանում ակտիվորեն շրջանառվող հրապարակումներն ու գիտաժողովները, որտեղ Հայաստանին և Հայ Առաքելական Եկեղեցուն մեղադրում են պատմամշակութային ժառանգության յուրացման և «աղվանական հուշարձանները հայկականացնելու» մեջ, ներկայացնում են պետականորեն հովանավորվող քարոզչական մանիպուլյացիաների մի նոր, ծավալուն ու վտանգավոր ալիք: Այս արշավի շրջանակներում ադրբեջանական կողմը փորձում է ընթերցողին մատուցել կեղծ պատմագիտական թեզեր, որոնք նպատակ ունեն հիմնավորելու Արցախի քրիստոնեական հուշարձանների «աղվանացումը» և արդարացնելու դրանց նկատմամբ իրականացվող անօրինական միջամտությունները:

Այսպես, Ադրբեջանի Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության և մարդաբանության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Ուլվիյա Հաջիևան պետական լրատվական գործակալությանը տված հարցազրույցում պնդում է, թե 1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրից հետո Ռուսական կայսրությունը, փորձելով ամրապնդել իր դիրքերը, օգտագործել է հայ եկեղեցին և 1836 թվականի Կանոնադրությամբ լուծարել Աղվանից կաթողիկոսությունը: Ըստ նրա՝ Էջմիածնի եկեղեցին դրանից հետո սկսել է աղվանական պատմական ու մշակութային ժառանգությունը հայկականի վերածելու և աղվանական կրոնական պաշտամունքի վայրերը ոչնչացնելու կամ հայկականի վերափոխելու գործընթաց, ընդ որում՝ հայկական հոգևորականությանը մեղադրելով 1854 թվականին Շուշիում աղվանական ձեռագրերի արխիվը անհետացնելու մեջ և հայտարարելով, թե Արցախի վանքերը 19-րդ դարի վերջին միտումնավոր ոչնչացվել են Էջմիածնի կողմից (https://arxeologiya.az/news/726):

Այս թեզերին գործնական ընթացք տալու նպատակով Հնագիտության և մարդաբանության ինստիտուտի տնօրեն Ֆարհադ Գուլիևը մեկ այլ հարցազրույցում տեղեկացնում է, որ Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի տարբեր ինստիտուտներ լայնածավալ համատեղ հետազոտություններ ու հնագիտական արշավախմբեր են ձևավորում՝ Աղվանքի նյութական ու մշակութային ժառանգությունը համալիր կերպով ուսումնասիրելու համար: Նա ընդգծում է, որ առաջիկա 5-10 տարիներին աղվանական ժառանգության ուսումնասիրությունը պետք է դառնա ադրբեջանական պատմագիտության հիմնական թեմաներից մեկը և ֆինանսավորվի պետական բյուջեի ու հատուկ դրամաշնորհների հաշվին (https://arxeologiya.az/news/725):

Զուգահեռաբար, պատմության փիլիսոփայության դոկտոր Գուլանա Ալիևան հայկական կողմին մեղադրում է «օկուպացիայի տարիներին» իսլամական և աղվանական հուշարձանները կեղծելու, թալանելու և ոչնչացնելու մեջ՝ որպես օրինակ բերելով Փանահի ամրոցը, Լաչինի դամբարանները, Ազոխի ու Թաղլարի քարանձավները, ինչպես նաև 2010 թվականին Սոնասար գյուղից հայտնաբերված ոսկյա ու բրոնզյա իրերը Երևան տեղափոխելը, ապա հայտարարում, թե Ծիծեռնավանքը, Դադիվանքը, Ամարասը, Գանձասարը և Սուրբ Եղիշայի վանքը աղվանական ճարտարապետության օրինակներ են, որոնք հայերը փորձել են յուրացնել, իսկ այժմ Ադրբեջանը լայնածավալ մոնիթորինգ ու պեղումներ է իրականացնում դրանք «վերականգնելու» համար (https://arxeologiya.az/news/728):

Այս ամենը տեղավորվում է համապետական քարոզչական քաղաքականության մեջ, ինչը հստակ երևում է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայում կայացած «Պատերազմ և խաղաղություն. ադրբեջանական իրականություն» թեմայով գիտական կոնֆերանսի լուսաբանումներից: Այնտեղ ակադեմիայի նախագահ Իսա Հաբիբբեյլին և այլ բանախոսներ փառաբանում են 44-օրյա պատերազմում և 2023 թվականի սեպտեմբերյան ռազմական գործողություններում Ադրբեջանի հաղթանակը՝ հայտարարելով «Զանգեզուրի միջանցքի» աշխարհաքաղաքական նշանակության մասին և ընդգծելով, որ ադրբեջանական արվեստն ու գրականությունը պետք է ակտիվորեն արտացոլեն «Մեծ վերադարձի» և Արցախի նկատմամբ վերահսկողության հաստատման թեմաները (https://science.gov.az/az/news/open/37221):

Նույն հարթակում անցկացված «Աղվանական հուշարձանները Ղարաբաղի տարածքում. պատմական իրականություն և հայկական կեղծիք» կոնֆերանսի ժամանակ Ֆարհադ Գուլիևը կրկին պնդում է, թե հայերը կատարել են համակարգված հանցագործություններ՝ բրոնզեդարյան բնակավայրերը կապելով հայերի նախնիների հետ, աղվանական տաճարները հայկականացնելով և մզկիթները ոչնչացնելով կամ պարսկական ներկայացնելով, ու հավելում, որ Տող գյուղի «աղվանից իշխանների պալատական համալիրում», Հադրութում և Ավետարանոցում իրականացվող ադրբեջանական պեղումները կոչված են «գիտականորեն բացահայտելու հայկական ստերը» ( https://science.gov.az/az/news/open/37170):

Այս նույն միջոցառման ընթացքում դոցենտ Ռամիլ Աղաևը զարգացնում է այդ միտքը՝ հայտարարելով, թե պատմական տարեգրությունները, այդ թվում՝ Մովսես Կաղանկատվացու աշխատությունը, ապացուցում են, որ Աղվանքի բնակիչները քրիստոնեություն են ընդունել հայերից դարեր առաջ և պատկանում են այլ դավանաբանական հոսանքի: Նա պնդում է, թե հայերի փորձերը՝ գրի ու այբուբենի միջոցով յուրացնելու Արցախի ու Նախիջևանի հուշարձանները, հակասում են գիտությանը, իսկ Արցախի խաչքարերն ու գերեզմանաքարերը պարունակում են արևի, լուսնի ու թռչունների խորհրդանիշներ, որոնք իբր վկայում են դրանց «բուն աղվանական» ծագման և տեղանունների ու անունների ոչ հայկական լինելու մասին (https://science.gov.az/az/news/open/37171; https://science.gov.az/az/news/open/37173):

Այս բոլոր հրապարակումների համադրված վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ադրբեջանական կողմի առաջ քաշած թեզերը հիմնված են խորքային մանիպուլյացիաների և պատմական փաստերի նպատակային խեղաթյուրման վրա: Առաջին ակնհայտ մանիպուլյացիան Աղվանից կաթողիկոսության իրական պատմական կարգավիճակի նենգափոխումն է․ պատմագիտորեն հաստատված փաստ է, որ Աղվանից եկեղեցու քրիստոսաբանությունն ու ծիսակարգը և դրանից բխող ճարտարապետությունը, կոթողային մշակույթն ու պատկերագրությունը եղել են նույնական Հայ առաքելական եկեղեցու հետ: Ինչ վերաբերում է գրավոր և ժամասացության լեզվին, ապա աղվաներեն այբուբենի սահմանափակ օգտագործումը Կուրից հյուսիս ուղեկցվում էր հայերենի հմատաչած օգտագործմամբ: Իսկ Կուրից հարավ՝ Ուտիքի և Արցախի բնակչությունը  կազմում էին հայերը, գրավոր-եկեղեցական լեզուն միայն և միայն հայերեն էր: Պատահական չէ, որ այդ տարածքներում հազարավոր հայերեն արձանագրությունների դիմաց չունենք աղվաներն գեթ մեկ տառ: 12-րդ դարից սկսած Աղվանից կոչվող կաթողիկոսության դավանական ու մշակութային կյանքը համարյա ամբողջությամբ կենտրոնանում է Արցախում և Ուտիքում՝ քաղաքական ու ռազմական պաշտպան ունենալով հայկական իշխանական տները: 14-ր դարից սկսկած Գանձասարը դառնում է Աղվանից կաթողիկոսանիստ, որը գլխավորում էին Հասան-Ջալալյանների հայկական իշխանական տան ներկայացուցիչները: Այնպես որ Աղվանից կաթողիկոսության վերածումը Հայ առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմերի «ժառանգության բռնազավթում» անվանելը պատմական իրականության բացահայտ խաթարում է:

Դրան հաջորդող մանիպուլյացիան նյութական մշակույթի անհերքելի փաստերի արհամարհումն է․ Գանձասարի, Ամարասի, Դադիվանքի, Ծիծեռնավանքի և Արցախի մյուս հազարավոր հուշարձանների վրա առկա վիմագիր արձանագրությունները, խաչքարերն ու ձեռագրերը գրված են դասական հայերենով և ներկայացնում են հայկական միջնադարյան ճարտարապետական ու քանդակագործական դպրոցը: Արցախի խաչքարային հորինվածքներում քրիստոնեական խորհրդանշանների  չիմացությունը, դրանք չեզոք «տիեզերական» եզրով բնորոշելը չեն կարող հիմք լինել դրանց ոչ հայկական, աղվանական կամ ուդիական հնարանքների համար:

Ամենավտանգավոր մանիպուլյացիան, սակայն, գիտական պեղումների և վերականգնման անվան տակ պետականորեն կազմակերպվող անօրինական միջամտություններն են․ ադրբեջանական պաշտոնական կառույցների կողմից հայտարարվող լայնածավալ հնագիտական արշավախմբերը իրականում նպատակ ունեն հիմնավորելու հայկական արձանագրությունների, խաչերի ու վիմագրերի պլանավորված ոչնչացումն ու ձևափոխումը, ինչը մշակութային յուրացման և պատմական հետքերը ջնջելու հստակ քաղաքականություն է:

Այսպիսով, ադրբեջանական պաշտոնական ու գիտական ինստիտուտների կողմից իրականացվող այս արշավը ոչ թե պատմական ճշմարտությունը բացահայտելու նպատակ ունի, այլ ծառայում է որպես քաղաքական գործիք՝ բռնազավթված տարածքներում հայկական ինքնության, պատմական ներկայության ու հոգևոր-մշակութային ժառանգության հետքերը վերջնականապես ջնջելու և պետական մակարդակով իրականացվող մշակութային յուրացումն արդարացնելու համար:


Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 IDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17

1

 Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic Partner

2

 Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH

3

 Idram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17

4

 A Birthday in Italy with Unibank

5

 Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17

6

 With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together

7

 “The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with vide...

8
Sport
"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions League Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together A Birthday in Italy with Unibank
Economy
Rate.Trading: Currency Exchange on a New Digital Platform "Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams Mher Ananyan joins Unibank's Management Board
Culture
Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars Program
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll